Tips om zoveel meer dan medewerkerstevredenheid te meten

Ontdek wat leeft bij je werknemers met de juiste vragen.

Je medewerkers zijn je belangrijkste asset. Het zijn je medewerkers die dag in dag uit je organisatie doen draaien. Je kan ze dus maar beter goed motiveren. Ooit gebeurde dat met zwepen en zalven, maar die tijd ligt gelukkig ver achter ons. Werk is tegenwoordig ook zoveel meer dan broodwinning alleen. Mensen willen meer halen uit hun werk. De happiness van medewerkers wordt alsmaar belangrijker. Een win voor de medewerker, maar zeker ook voor het bedrijf. Want medewerkers die zich goed voelen, presteren beter. Maar hoe kan je eigenlijk medewerkerstevredenheid meten?

Hoe krijg je een goed beeld van wat er leeft bij je medewerkers? Hoe weet je hoe het gesteld is met hun happiness? Hoe weet je waar de sterktes en de zwaktes liggen, de kansen en uitdagingen? En hoe ontdek je waaraan je precies moet werken als je de happiness van je medewerkers wil vergroten?

Goede data is key

Om de medewerkerstevredenheid te meten en dus de happiness van je werknemers te vergroten, kan je aan de slag gaan met data. Maar hoe kom je eraan? Harde bedrijfsgegevens, zoals verloopgegevens of absenteïsmecijfers, kunnen een indicator bieden, maar je komt daarmee maar moeilijk tot de grond van het probleem. Als je ziet dat er veel absenteïsme is in je bedrijf, waaraan ligt dat dan? Of waaraan liggen die verloopcijfers? Waarom vertrekken je medewerkers precies? Je kan het uit die cijfers an sich maar moeilijk opmaken.

Laptop

Zogenaamde “kwalitatieve” data uit gesprekken met mensen zijn een andere waardevolle optie. We denken dan bijvoorbeeld aan functionerings- of exitgesprekken. Over hoe je algemene conclusies kunt trekken uit dergelijke gesprekken, zijn vele complexe onderzoeksboeken geschreven. Het is dus niet zo eenvoudig.  

Daarbij hangt de kwaliteit van een dergelijk gesprek ook sterk af van de kwaliteit van de relatie tussen de leidinggevende (of de HR-medewerker) en de medewerker. Dikwijls schuilen in dergelijke gesprekken ook andere belangen, waardoor wat er gezegd wordt niet altijd de meest betrouwbare weerspiegeling van de realiteit is. Als je die promotie wil maken, dan zet je bijvoorbeeld maar beter je roze bril op.

Meeting

En dan komen we bij het klassieke vragenlijstonderzoek, ofwel kwantitatieve data. Er valt in alle richtingen veel over te zeggen, maar een medewerkersbevraging is nog altijd een efficiënte en objectieve manier om de vinger aan de pols te houden bij wat er leeft bij je medewerkers. Als je ze goed aanpakt, tenminste, om bepaalde valkuilen te vermijden.

Hoe objectief is een bevraging als bijvoorbeeld maar 10% van je medewerkers hem ingevuld heeft? Of hoe objectief is een bevraging als respondenten de vraagstelling verkeerd begrijpen? Of wat als je werknemers op veilig willen spelen door gewoon te antwoorden wat de manager wil horen? En soms is een bevraging zo saai, dat werknemers: “Klik, klik, klik, klaar, en ik ben ervan af.” Allemaal reële vormen van bias die regelmatig bij zo’n vragenlijstonderzoek komen kijken.

Tips & tricks voor een goede vragenlijst

Er zijn veel manieren waarop je alsnog je vragenlijstonderzoek tot een goed einde kan brengen. Enkele concrete tips & tricks:

1. Hou het kort & to-the-point 

Het is altijd moeilijk om evenwicht te vinden tussen alles vragen wat je wil te weten komen, maar tegelijk ook de vragenlijst niet te lang te maken, zodat je je respondenten niet gaat vervelen.

Extra gecompliceerd wordt het als je meer dan één vraag nodig hebt om iets betrouwbaar te achterhalen – bijvoorbeeld wanneer je peilt naar hoe medewerkers zich voelen wat betreft de relaties met de leidinggevende. Simpelweg vragen “ben je blij met je leidinggevende”, geeft een minder betrouwbaar resultaat dan vragen:

  • of je blij bent met hoeveel aandacht je van je leidinggevende krijgt
  • in welke mate je leidinggevende open staat voor jouw groei
  • of je leidinggevende leuke initiatieven neemt
  • …enzovoort.

Probeer dus niet alles in één vragenlijst te proppen, maar zoek, focus en brainstorm grondig over wat je allemaal wil weten over die specifieke focus. “Wat bepaalt voor ons goed leiderschap?”bijvoorbeeld, om vervolgens die criteria te vertalen naar een korte vragenlijst.

2. Keep it simple

Laat de zware indrukwekkende gewichtige woorden voor wat ze zijn. Formuleer je vragen zo dat een lagere school kind ze ook kan begrijpen. Je hebt niets aan antwoorden op vragen die verkeerd begrepen worden. Formuleer je vragen duidelijk en rechtlijnig. Ontkenningen zijn altijd tricky. “Teambuildings in het weekend zouden niet geweigerd mogen worden”. Eens of oneens? Euh…

3. Ga voor genuanceerde antwoorden

Je hebt zwart, wit en een heleboel tinten grijs tussenin. Zeker als het over “softe” dingen gaat zoals gevoelens, houdingen en meningen. Om die te meten, gebruiken sociale wetenschappers graag de bekende Likert-schaal, die al decennialang meegaat en nog altijd zijn nut bewijst. Het gaat meestal om een vijfpuntenschaal waarbij je een antwoord kunt geven van helemaal niet akkoord tot helemaal wel akkoord, met drie opties tussenin. Zo krijg je een genuanceerd antwoord dat beter de even genuanceerde werkelijkheid benadert dan een eenvoudig “ja/neen”-antwoord.

4. Speel op de bal, niet op de man 

Je wil dat je medewerkers zo eerlijk mogelijk vertellen wat hen bezighoudt op het werk. Sommige medewerkers hebben er geen probleem mee om daar open en bloot over te spreken, maar anderen ervaren toch snel enige terughoudendheid en zullen pas hun gedachten prijsgeven als ze geen angst hoeven te hebben dat hun baas iets te weten zou kunnen komen. En het is al helemaal niet de bedoeling dat het management met de resultaten van de bevraging de verschillende diensten af gaat om mensen er persoonlijk op aan te spreken.  

Het doel van de bevraging is informatie. Je hebt niets aan de informatie als de bevraging “sociaal wenselijk” is ingevuld. Sociale wenselijkheid is in veel vragenlijstonderzoek een key issue. Hoe voorkom je dat mensen gaan antwoorden wat ze verwacht worden te antwoorden in de plaats van wat ze effectief voelen en denken? Een anonieme bevraging organiseren, is al een eerste belangrijke stap, zeker in de context van een medewerkersbevraging.

5. Make it fun

Je wordt tegenwoordig overstelpt met tevredenheidsenquêtes en vragenlijsten allerhande. Iedereen krijgt wel regelmatig een enquête in de mailbox en veel mensen hebben gewoon geen tijd of zin om nog eens 50 Likert-schalen af te vinken. Bedenk dus manieren om je medewerkerstevredenheidsonderzoek creatief aan te pakken. Enkele tips: Steek variatie in de vragen. Werk met kleur of met foto’s. Steek er wat beleving in. Een leuke incentive geven na het invullen van de vragenlijst is ook iets dat regelmatig gebruikt wordt en zijn nut zeker bewijst.  

Fun met collega's

Deze creatieve aanpak zorgt er ook voor dat je niet meer in dat strikte evaluatiegerichte “examen”-gevoel bent, wat spontaan en eerlijk antwoorden mee in de hand werkt. Zonder te overdrijven, natuurlijk. Beleving mag niet interfereren met het invullen van de vragen.

6. Last but not least: ga ermee aan de slag!

Hét grote probleem bij veel onderzoeken over medewerkerstevredenheid: het resultaat wordt netjes gepresenteerd aan het management en belandt dan weer even netjes in de kast. De medewerker heeft de moeite gedaan om de vragen te beantwoorden, maar heeft hiermee nog steeds niet het gevoel dat hij echt gehoord is of dat er iets met zijn mening wordt gedaan. Het hoeft geen betoog dat dit geen goede zaak is als je nog eens opnieuw dergelijk engagement van je medewerkers wil. Communiceer op zijn minst de resultaten ook aan je medewerkers, bij voorkeur in combinatie met concrete actiepunten om ermee aan de slag te gaan. Follow-up is key.

Lab

gerelateerde artikels

Werkgeluk in de praktijk: wat is de ware sleutel tot happy employees?

Als je ’s avonds van je werk naar huis gaat met het gevoel dat je die dag echt een heel goede dag op het werk hebt gehad, waaraan ligt dat dan? Misschien heb jefalse

Read More

Waarom een teambuilding alleen het verschil niet maakt

Sommigen kijken ernaar uit, anderen vinden het vreselijk, maar het hoort er bijna altijd wel bij: de jaarlijkse teambuilding. Samen met je collega’s op stap, samenfalse

Read More

Vermijd de crash: Wat hebben happiness en veiligheid met elkaar te maken?

Er zijn weinig sectoren waar het belang van veiligheid zo prangend is als in de vliegtuigindustrie. Een probleem met veiligheid is daar al snel een kwestie vanfalse

Read More